Kalmerende signalen

Hondenschool Akili integreert de theorie van de kalmerende signalen in al haar lessen. Deze theorie is ontwikkeld door de Noorse hondentrainster Turid Rugaas. Zij beschreef tientallen kalmerende signalen die honden gebruiken in hun onderlinge communicatie. Ook ontdekte Rugaas hoe wij als mens gebruik kunnen maken van deze kalmerende signalen in het contact met onze honden.

Honden hebben belang bij rust en veiligheid en zullen er alles aan doen om conflicten te vermijden. Alleen dan is er kans om te overleven als groep. Door middel van kalmerende signalen maken zij elkaar (en ons!) duidelijk een stressvolle situatie tot rust te willen brengen. Voorbeelden van kalmerende signalen zijn: wegkijken, in een boogje lopen, bek likken, snuffelen, gapen en heel langzaam lopen. Hiermee zegt de hond: 'Ik bedoel het niet zo kwaad, maak je niet druk.'

Honden laten zien wanneer het hen teveel wordt, wanneer het (te) spannend of (te) moeilijk is of wanneer een situatie bedreigend is. Ze geven stresssignalen af. Ze hijgen, blaffen, springen op, piepen, janken en in het ergste geval zullen ze bijten. In de natuur zorgen honden ervoor dat de uiterste stressuiting, bijten, wordt voorkomen. Hiervoor zetten ze kalmerende signalen in. Onze honden leven bij óns in huis, gaan met óns aan de wandel en met óns naar cursus. Wij zijn dus verantwoordelijk voor hun welzijn. Niet alleen voor hun eten, drinken en beweging, we zullen er ook voor moeten zorgen dat onze hond zich veilig voelt.

Let wel: stress is niet per definitie negatief. Bij een hond die opgewonden is omdat u met hem gaat wandelen, die in de verte een andere hond ziet of die de sprint inzet om een haas te achtervolgen, is ook sprake van stress. Hij is dolenthousiast en doet niets liever dan trekken aan de lijn, springen en blaffen. In het politiehondenwerk wordt hiervan dankbaar gebruik gemaakt. Maar er is wel degelijk sprake van stress. Is dat erg? Nee, het is niet erg, want het is natuurlijk hondengedrag. Maar u als eigenaar moet zich een aantal zaken realiseren.
- Een hond die stressignalen afgeeft, zal moeilijk contact met u maken en daardoor moeite hebben commando's op te volgen en oefeningen uit te voeren.
- Stress bouwt zich op. Een hond die vandaag nog een mild stresssignaal afgeeft, kan over een maand op een hoger stressniveau zitten en bijvoorbeeld onophoudelijk blaffen of piepen.
- Stress veroorzaakt een verandering in de hormoonspiegel die pas na dagen of weken (!) weer terug is op normaal niveau. - Honden met een veranderde hormoonspiegel als gevolg van stress, leren moeilijk.

Akili wil u als hondeneigenaar leren hoe u stresssignalen bij uw hond kunt herkennen. Vervolgens leert u hoe u, door middel van kalmerende signalen, uw hond rustiger kunt maken. Het resultaat zal zijn dat uw hond het vertrouwen krijgt dat u hem steunt in moeilijke situaties en dat hij zich veilig bij u voelt. Als u dit bereikt, heeft u een hond die graag met u zal samenwerken, die zijn leervermogen optimaal kan benutten en die open staat voor nieuwe dingen.

Kalmerende signalen in de cursussen
Uiteraard krijgt u in de cursussen van Akili allerlei handvatten aangereikt voor de opvoeding van uw hond. U leert hoe u uw hond zindelijk kunt maken, hoe u hem kunt leren alleen te blijven, niet te kluiven op uw spullen en niet al het bezoek te bespringen. Bovendien leert u uw hond alle basisvaardigheden die het dagelijks leven veraangenamen, zoals zitten, liggen, blijven, niet trekken aan de lijn, komen op commando, enzovoort. De integratie van de theorie van de kalmerende signalen betekent echter wel dat de weg waarlangs die vaardigheden worden aangeleerd soms wat anders is dan u misschien gewend bent. De stresssignalen die een hond afgeeft zijn voorturend onderwerp van oefening. Een paar voorbeelden:
- U leert hoe u kunt voorkomen dat uw hond zich opwindt en gaat piepen of blaffen, bijvoorbeeld tijdens de uitleg in het leslokaal. Door voertjes te verstoppen in een auto- of fietsband, biedt u uw hond de mogelijkheid zichzelf te ontspannen. Snuffelen (zoeken) is een sterk kalmerend signaal.
- Een hond die dolenthousiast op andere hond (baas, instructeur) wil afstormen, wordt afgeleid door de eigenaar. Deze gaat op ruime afstand van de andere hond heel langzaam slenteren waarbij niet in een rechte lijn, maar in boogjes wordt gelopen. Het langzame lopen kalmeert de hond. De eigenaar zoekt de afstand waarop zijn hond niet meer reageert op de andere hond (baas, instructeur,..).
- Een hond die een oefening (een paar maal) heeft uitgevoerd en dan gaat krabben, gapen, hijgen of piepen en niet meer te motiveren is, krijgt even 'pauze'. Hij mag snuffelen of voertjes zoeken in een autoband.

Het doel is stress te voorkomen door tijdig te reageren op stressignalen en daar een kalmerend signaal tegenover te zetten.